Fiertel: veranderingen in het parcour en anecdotes

■ In 1390 laat de Franse Koning Charles VI, die ziek/dement is, zijn standbeeld overbrengen naar de St-Hermeskerk te Ronse , waarna hij genezen is.(4)

■  In 1673 schrijft kanunnik Vincq dat de relikwiën rond de stad gedragen worden, begeleid tot aan de Beurs door het College van de kerk en vandaar begeleid door de baljuw, meier, schepenen en notabelen van de stad. De toer is ongeveer ' cinq lieues'. 1 lieue = 4,8km.

Hij beschrijft tevens op bijgeloof gebaseerde handelingen die niet mogen uitgevoerd worden tijdens de bedevaart en tijdens de fiertel. Sommige bedevaarders raken de kandelaars in het koor aan of stappen errond. Hetzelfde gebeurt bij sommige bomen langs het fiertelparcour. Het hoofd in openingen steken in de crypte vindt hij ook een bijgelovig ritueel.

"...Comme sont au pelerinage és procesessions de S. Hermes les yvroigneries, les danses, l'attouchement des chandeliers au choeur de l'église, & tournoyement à l'entour d'iceux, & de certains arbres en la procession, & mettre le tête en certains trous de la cripte en ladite église. Convient de laisser toutes ces ceremonies qui approchent de superstition & ne plaisent à Dieu, ny aux Saints..."

■ In 1791 vertrok de Fiertel – waarschijnlijk de toen normale weg- uit de St-Hermeskerk en ging rechtstreeks naar de Wijnstraat.(3)

■ 1820: In een spottekst schrijft de Oudenaardse dichter Jan Baptiste De Backere dat een priester te paard de ommegang doet met een reliek in de hand.(5)

Parcour in 1822 : Eric Devos (3) schrijft dat O.Delghust over een kortere versie, driekwart van het parcour, melding maakt. Deze Fiertel gaat niet via Russignies maar komt via de Zonnestraat terug naar het centrum;(rode pijl op kaart) dit door een beperking opgelegd door de vicarissen-generaal. De Fiertel moest om 12 uur ’s middags terug in de kerk zijn.

1861Toen was er bij het vertrek 's morgens reeds een verklede optocht van historische groepen mee met het schrijn zoals nu op het einde van de ommegang. Dit waren groepen die in de milleniumviering van 1860 ook deelnamen.

 L'Echo de Renaix

■  1867

 L'Echo de Renaix

■ Dagboek van Edgard Cambier over de fiertel in 1916

■  WO1De fiertel is ieder jaar kunnen doorgaan maar zoals de pastoor van de St-Hermeskerk schrijft in zijn verslag van 1919 "sans éclat habituel'. In 1915 en 1916 mochten de meelopende-bedevaarders het grondgebeid van Ronse niet verlaten, dus enkel het schrijn, een wagen met de clerus en met één gemeenteambtenaar konden het volledige parcoer afleggen. In 1917 en 1918 mocht het schrijn ook niet het grondgebied van Ronse overschrijden.

■ In 1926 kreeg Cesar Van Maelsaeke de titel 'Fierteldrager van 1926'. Een verdienste die vroeger (?) uitgereikt werd.

■ In een artkel van De Verbroedering uit 1932 over de Fiertel schrijft men over de weeskinderen in de stoet met witte, slordige kledij en loshangend haar die de krankzinnigen uitbeelden die naar Ronse kwamen om te genezen. Dit artikel maakt ook melding van "een danser" die deze groep vroeger zou begeleid hebben en....

■ In dezelfde krant (De Verbroedering) van 1934 wordt een nieuwe route vermeld die de versierde rijtuigen maken door de stad na de Fiertel.

■ In 1935 had voor de eerste keer een wedstrijd plaats voor de beste allegorische groep.

  

De Verbroedering, 1935-1936

■  In een krantenartikel uit 1985 staat een korte halte vermeld van de beginnende fiertelstoet bij de schoenmakerszaak Beno in de Wijnstraat. Hier deed de ZEH Deken zijn liturgische gewaden af om de stoet te verlaten. Beno was verbonden aan de St Hermeskerk.

■  Deze onderstaande tekst staat in : ‘ De Fiertel’, boekje uitgegeven door het Fiertelcomité in de jaren 1950(?). Dus het bezoek aan de kapel van Lorette moet dateren van na die datum en werd er daar dus vroeger niet halt gehouden. “We gaan de kapel Lorette voorbij,….” De halte aan de kapel dateert van 1976 toen naar aanleiding van het 300- jarig bestaan van de kapel met het Fiertelcomité en het stadsbestuur werd afgesproken om dit vanaf toen jaarlijks te laten gebeuren.(1)

■ “De Ronsenaar” van juni 1946 vermeldt dat er terug gestopt is met het schrijn op Schoonboeke en dat dit van 1853 geleden was.

1946 : Thebitaanse trompetten kondigen in de stad aan dat de feeststoet van de fiertel in aantocht is.

 

(ex: De Ronsenaar)

■ 1946 : De klokken in de kerktoren van Louise-Marie zijn door de Duitsers gestolen tijdens WO2. Om de fiertelaankomst aan te kondigen gebruikt men een platenspeler.

■ Gedurende 40 jaar is de steile veldweg achter de hoeve Dusauchoit (Hardy?) niet gebruikt geweest omwille van de slechte toestand van die weg, maar vanaf 1946 wordt hij terug opgenomen in de Fiertel.

 “ L’ Echo de Renaix”, 9.jun 1946

Broeder Emmanuel schrijft in “De watermolens van Ronse” : “….De familie Dusaussoit, chicoreifabrikanten die op St Sauveur woonden, recht tegenover de kapel Croix sur Pile….”

■ 1949: "Trommel en fluitje" hebben nieuwe kledij gekregen. Een 330-tal bedevaarders stapten de fiertel.

 De Ronsenaar

1950 : Fiertel en verkiezingen vallen samen. De Fiertel vertrekt pas om 9u00 en gaat rechtstreeks door de Schipstraat naar de Wijnstraat om tijd in te halen en niet eerst langs de Priesterstraat en Grote Markt.

   (De Ronsenaar, 28 mei 1950)

■ De samenkomst in de St-Hermeskerk voor de mis op zaterdagavond, dag voor de fiertel, was blijkbaar niet hoog want in 1951 wordt een oproep hiervoor gedaan via de krant De Ronsenaar.

■ De huidige stopplaats aan de Hersenplank gebeurde vroeger (tot wanneer?) 60m verder voor de deur van de herberg De Groene boom, op de steenweg naar Leuze. Het drukker wordende verkeer zal die stopplaats verplaatst hebben naar de huidige.

 (foto: P. Van Wynen)

Fiertel ging niet uit in : 1690-1691-1692-1693-1694-1695 (2) – 1786 >1789 -1793>1818 -1820 - 1821(3) - 2020

 

FIERTELDATUMS

1707 19 juni    
1717 23 mei    
1790 30 mei    
1861 26 mei    
1908 14 juni    
1916 18 juni    
1918 26 mei    
1922   11 juni    
1923 27mei    
1924 15 juni    
1925 7 juni    
1932 22 mei 1941 8 juni
1933 11 juni    
1934 27 mei    
1935 16 juni 1949 12 juni
1936 7 juni 1951 20 mei
1937 23 mei 1954 13 juni
1983 29 mei 1959 24 mei
1985 2 juni    

__________________________________________________________

Referentie’s

(1)    Herman Kerkhove, 16 jaar geleden : 300-jarige viering op kapelle Lorette, Annalen GOKRTI, 1992, Ronse

(2)    A.Cambier, Het St Pieters- en St Hermesstift, Ronse, 1960

(3)    Eric Devos, De Fiertel in de overgang van het Ancien Régime naar de Moderne tijden (1786-1840), Ronse, Annalen GOKRTI, 2016

(4)    Nicolas Vaincq, Brief recueil des vies de S.Hermes, de S. Cornille, S.Cyprian et de S. Celestin, veuve Adrien, Tournai, 1673

(5)    Germain De Rouck, Een 19° eeuwse Oudenaardse dichter over de Ronsese fiertel, Annalen GOKRTI, Ronse, 1959